Inleiding 

De financiële en economische crisis heeft de overheidsfinanciën gevoelig verslechterd. Vandaag zijn 23 van de 27 lidstaten van de Europese Unie onderworpen aan de procedure bij buitensporige tekorten. België maakt sinds 2 december 2009 deel uit van deze groep landen.

In het kielzog van de financiële en economische crisis verloren de euro en de economische en monetaire unie de laatste maanden aan geloofwaardigheid. Als antwoord hierop heeft de Europese overheid beslist het economisch bestuur te hervormen, de strategie van Lissabon te hertekenen (EU2020) en het Europees semester in te voeren. Die nieuwe coördinatie ex ante zorgt voor een sterkere samenhang tussen enerzijds het nationaal hervormingsplan, waarin de krachtlijnen van het economisch en sociaal beleid worden uiteengezet en anderzijds het stabiliteitsprogramma, waarin het beleid wordt uiteengezet om tot een duurzame gezondmaking van de overheidsfinanciën te komen.

Tegen deze nieuwe achtergrond stelt de Belgische overheid haar nationaal hervormingsprogramma en stabiliteitsprogramma voor.

Als men uitgaat van de publicatie van het Instituut voor de Nationale Rekeningen (INR) zijn de begrotingsresultaten voor 2010 heel wat beter dan de doelstelling die aanvankelijk in het stabiliteitsprogramma van januari 2010 was vooropgesteld. Met een vorderingensaldo van - 4,1 % van het bbp in 2010 tegenover -5,9 % in 2009 en een structurele verbetering schommelend tussen 0,8 % en 1,3 % van het bbp naargelang van de gevolgde methodologie, ligt België 1 jaar voorop op het aanvankelijke traject voor de gezondmaking van de overheidsfinanciën. Bovendien is de toename van de overheidsschuld in 2010, namelijk een stijging met 0,6% van het bbp tot 96,8% van het bbp, wellicht de geringste in de eurozone.

De verbetering van het vorderingensaldo van de overheid is weliswaar te wijten aan het feit dat de economische activiteit zich krachtiger dan verwacht heeft hersteld. In 2009 daalde het bbp nog met 2,7 %, terwijl nu een stijging met 2,1 % wordt waargenomen. De economische activiteit profiteert dus ten volle van de dynamiek van de wereldeconomie en steunt op een goed presterende arbeidsmarkt, onder meer dankzij de crisismaatregelen van de Belgische overheid. Naast de budgettaire behoedzaamheid dragen ook de uitvoering van de maatregelen uit de meerjarenbegroting 2010-2011, goed voor 1 % van het bbp in 2011, alsook de maatregelen van de gefedereerde entiteiten bij tot de merkelijke verbetering van de Belgische overheidsfinanciën.

Op 24 maart 2011 keurde de federale regering de begroting 2011 goed, waarin begrotingsmaatregelen ten belope van 0,6 % van het bbp zijn vervat. De Belgische overheid wil zijn verbintenissen nakomen wat de procedure bij buitensporige tekorten betreft. In het bijzonder in dit nieuwe stabiliteitsprogramma houdt de Belgische overheid sterk vast aan zijn toezegging om het overheidstekort uiterlijk tegen 2012 onder de drempel van 3% van het bbp te brengen en tegen 2015 opnieuw tot een begroting in evenwicht te komen. België stelt een saneringstraject voor dat zelfs versneld wordt in vergelijking met het voorgestelde traject in het stabiliteitsprogramma van januari 2010.

Met een doelstelling van een tekort van 3,6 % van het bbp in 2011 heeft de Belgische overheid de ambitie om de endogene schuldgraad te stabiliseren en om vanaf 2012 de schuldgraad van de gezamenlijke overheid te beginnen afbouwen. Als het economisch klimaat beter zou uitvallen dan aangenomen in dit programma, is de federale regering overigens vastbesloten de extra ontvangsten en de lagere uitgaven die daaruit voortvloeien, te gebruiken om het tekort sneller af te bouwen.

Bovenop de begrotingsmaatregelen zal de gezondmaking van de overheidsfinanciën voornamelijk stoelen op de tenuitvoerlegging van economische en sociale hervormingen om de werkgelegenheidsgraad en de duurzame en inclusieve groei te doen toenemen, overeenkomstig de strategie EU2020 en het Euro Plus-pact. De eerste beslissingen terzake worden meer in detail uiteengezet in dit stabiliteitsprogramma en in het nationaal hervormingsprogramma.

De regering in lopende zaken verbindt er zich ten volle toe het traject te respecteren dat in dit stabiliteitsprogramma is uitgestippeld. Het gaat om een voorzichtig traject.

Het zal de volgende regering toekomen het traject eventueel bij te sturen en concrete maatregelen te nemen om de overheidsfinanciën duurzaam te saneren.